Foto: Fannie Coenen
Foto: Fannie Coenen
Lichtspoor
Als ik de vogels in mijn tuin zie, moet ik aan hem denken.
Zorgeloos, speels, onvoorspelbaar.
Lichtgewicht, vol vertrouwen.
Geen idee van wat er komen gaat of wat zou moeten.
Het tegendeel van wat de mensenwereld regeert, het rechtlijnige, machtige, beperkende.
Ik kom hem dagelijks tegen op die schoolfoto, acht jaar oud, de jongen die ik zelf ben.
Zijn ogen bevatten een mysterie dat zachtjes aan me trekt:
‘Zie mij, volg mij.
Nee, niet mij, het letterlijke kind, maar iets wat in mij verborgen ligt en door mij heen schijnt.
Denk maar aan de vogels in je tuin en toen boven de duinen, op het eiland.’
Herman Coenen
Portret
Ter herinnering aan mijn schooltijd
in massieve letters op het kartonnen kader
achterop in potlood mijn moeders handschrift
juni ’54 Herman 8 jaar
het gezicht waarvan ’s morgens
en ’s avonds een glimp op mij afkomt
dagbegin, nacht die een aanvang neemt
de foto nu hier buiten in de volle zon
kijken naar die ogen, licht water
dat mij welkom heet, kom baden
laat je glijden in dit vriendelijke,
immuun voor tijd en lotgevallen
de jongen glimlacht, hier zit ik
geheel bereid en toch zorgvuldig dicht-
gevouwen, het geheim dat ik meeneem
wanneer u mij toestemming geeft
op te staan van deze rechte stoel
deze kleine tafel met het lege schrift
waar de fijne pen geklemd in mijn vingers
nog net geen woord heeft geschreven.
Herman Coenen
Lichtspoor
Het begon met een foto die al lang in mijn slaapkamer staat. Genomen op school toen ik acht jaar was. Derde klas, begin van de zomer. Mijn moeders handschrift op de achterkant zegt het. Nu nog steeds.
Toen ik weer een keer in de ogen van die jongen keek, kreeg ik de impuls tot een gedicht waarin ik naar dat moment in zijn leven vroeg. Er volgde nog een gedicht en nog een. Langzaamaan begon de stem van de kleine jongen van toen te klinken, antwoordend op die van mij, de volwassene van nu.
Er ontwikkelde zich een gesprek. Daarin mengden zich ook anderen die tijd, mijn moeder, mijn vader, mijn Poolse opa, de jeugdleidster tijdens mijn verblijf in het kinderkoloniehuis op Schiermonnikoog.
Al die stemmen werden actief op momenten dat ik de pen in mijn linkerhand nam, in plaats van de rechterhand waaraan ik gewoon ben.
Dit links schrijven had ik enkele jaren eerder geleerd dank zij de tip van iemand die mij toen coachte. In onze sessies was het jongetje opgedoken en ze raadde me aan om, telkens wanneer ik ergens mee zat, hem schrijvend met mijn linkerhand aan te spreken. Dat had een reeks korte teksten en gedichten opgeleverd waarin hij veel waardevols te zeggen had. Nu paste ik het links schrijven dus toe in de nieuwe serie gedichten waarin ik uitdrukkelijk vroeg naar de wereld van het ‘jöngske’ in de tijd van de schoolfoto.
De serie groeide in anderhalve maand uit tot een aantal van vijfenzestig gedichten. Toen was het gesprek rond. Al snel besloot ik er een uitgever voor te zoeken. Na drie jaar kwam ik via een redacteur van het e-tijdschrift Brabant Cultureel op het spoor van uitgever Hein Van Kemenade, ex-boekhandelaar, literatuurkenner, een man met een bijzondere bevlogenheid. Ik stuurde hem het manuscript. Hij keek ernaar en we raakten in gesprek. Daarbij bleek hoe precies en met hoeveel gevoel hij mijn poëzie las en herlas. Na enkele maanden besloot hij de bundel te gaan uitgeven.
Op 7 juni 2026 hebben we ‘Lichtspoor’ gepresenteerd in de kapel van Mariëngaarde in Tilburg met een optreden waarin ik, begeleid door Kathelijn van de Loo op piano, twee en twintig gedichten uit de bundel voordroeg.
Uitgever Hein vertelde over zijn ervaringen bij het uitgeefproces.
Daarna haalde mijn dierbare broer Jo in zijn onnavolgbare stijl herinneringen op die het ‘jöngske’ nog eens extra in het licht zetten.
Intussen heeft de bundel al ruim aandacht gekregen:
Radiomaker Lex Bohlmeijer las in een van zijn laatste uitzendingen in het programma ‘Passaggio Late Night’ (radio 4 klassiek) eind april 2026, het eerste gedicht voor.
In het radiogesprek op 3 mei 2026 (‘Grensgeluiden‘, Omroep Breda) stelden Anne Goossens en Hein Van Kemenade mij treffende vragen, waardoor wezenlijke aspecten van ‘Lichtspoor’ naar voren kwamen.
Op BrabantCultureel verscheen een mooie bespreking van de hand van Lauran Toorians.
En de dagelijkse nieuwsbrief van de literaire website Laurens Jsz Coster publiceerde op 26 mei 2026 twee gedichten uit de bundel.
En mooi, de hartverwarmende reacties die intussen binnenkomen van mensen die de serie gedichten gelezen hebben.
Wil je de bundel ook lezen?
Lichtspoor kost € 20 en is te koop via de boekhandel, de website van uitgeverij Hein Van Kemenade, of te bestellen door een bericht met je naam en adres naar mijn e-mail: trobadorherman@hotmail.com